Scotch whisky is whisky die volledig in Schotland is gedistilleerd en gerijpt. Binnen die beschermde herkomst vind je een brede waaier aan stijlen, van zachte, fruitige malts uit Speyside tot rokerige, zilte whisky's van Islay, als single malt, blend of botteling van een onafhankelijke bottelaar.
Wat maakt een whisky officieel Scotch whisky?
De regels staan in de Scotch Whisky Regulations 2009. Scotch wordt in Schotland gemaakt van water en gemoute gerst, eventueel aangevuld met hele granen van andere graansoorten. Het distillaat mag niet sterker zijn dan 94,8% alcohol en rijpt daarna minstens drie jaar op eikenhouten vaten van maximaal 700 liter, in een douane-entrepot in Schotland. Alleen water en karamelkleur (E150A) mogen worden toegevoegd, en de whisky wordt met minimaal 40% alcohol gebotteld.
Een leeftijd op het etiket, zoals 12 of 18 jaar, verwijst altijd naar de jongste whisky in de fles. Een scotch zonder leeftijdsvermelding is dus nog steeds minstens drie jaar oud.
Single malt, blended malt en blended scotch: de vijf categorieën
- Single malt: van één distilleerderij, uitsluitend van gemoute gerst en in batches gestookt in potstills. Denk aan Glenfiddich, Laphroaig of Glen Scotia.
- Single grain: van één distilleerderij, met andere granen en meestal uit kolomstills, zoals Loch Lomond Single Grain en Spearhead.
- Blended malt: single malts van meerdere distilleerderijen samen, zoals Big Peat en Campbeltown Loch.
- Blended grain: single grains van minstens twee distilleerderijen.
- Blended scotch: single malt en single grain samen, zoals Loch Lomond Reserve en Turntable.
De Schotse whiskyregio's en hun smaakprofiel
De wet noemt vijf beschermde regio's: Highland, Lowland, Speyside, Campbeltown en Islay. De eilanden buiten Islay horen officieel bij de Highlands.
Speyside
Rond de rivier de Spey ligt een groot deel van de Schotse distilleerderijen. De stijl is vaak zoet en fruitig, met karamel en kruiden. Hier komen The Macallan, Glenfiddich, The Balvenie, The Glenrothes en Benromach vandaan.
Islay
Islay staat bekend om whisky vol turfrook, zilt en met een jodiumtoon, zoals Laphroaig en Ardbeg. Verder vind je Bowmore, Caol Ila, Bunnahabhain en Bruichladdich, dat ook Port Charlotte en Octomore maakt.
Highlands en eilanden
De Highlands zijn de grootste regio, met onder meer Loch Lomond, Glencadam, Aberfeldy, Oban, Dalwhinnie, Tomatin en Wolfburn. Op de eilanden liggen Highland Park op Orkney, Talisker op Skye en Isle of Raasay.
Lowlands en Campbeltown
Lowland-malts zijn doorgaans licht, zacht en bloemig, en worden van oudsher vaak driemaal gedistilleerd. Auchentoshan, Glenkinchie, Lochlea, Bladnoch en Rosebank komen hiervandaan. Campbeltown telt drie actieve distilleerderijen, waaronder Glen Scotia en Springbank.
Vaten, finishes en onafhankelijke bottelaars
De rijping op eikenhouten vaten heeft de grootste invloed op de smaak. Meestal hebben die vaten eerder bourbon of sherry bevat, soms ook wijn, port, madeira of rum. Bij een finish krijgt de whisky na de hoofdrijping nog een periode op een ander vat, zoals de Glenfiddich 21 Gran Reserva op rumvat of de Laphroaig 10 Sherry Oak Finish. Staat er cask strength op het etiket, dan is de whisky niet met water verdund.
Onafhankelijke bottelaars kopen vaten op en bottelen ze apart. Gordon & MacPhail (Connoisseurs Choice en oude vintages), James Eadie, Wemyss Malts en Samaroli brengen zo distilleerderijen die zelden onder eigen naam verschijnen. Whisky uit andere landen vind je bij alle whisky. Voor Schotse gin en likeur kijk je bij alles uit Schotland.
Veelgestelde vragen over scotch whisky
Is Schotse whisky hetzelfde als scotch whisky?
Ja. Scotch whisky is de beschermde naam voor whisky die in Schotland is gedistilleerd en daar minstens drie jaar is gerijpt.
Wat is single malt whisky?
Een single malt scotch komt van één distilleerderij en is volledig gemaakt van gemoute gerst, gestookt in potstills.
Wat is het verschil tussen scotch en bourbon?
Bourbon komt uit de Verenigde Staten, wordt gemaakt van minstens 51% maïs en rijpt op nieuwe, uitgebrande eikenhouten vaten. Scotch is gebaseerd op gemoute gerst, rijpt minstens drie jaar in Schotland en gebruikt vaak juist vaten die eerder bourbon of sherry bevatten.
Waarom smaakt sommige scotch naar rook?
Dat komt van turf. Turfrook levert fenolen die een rokerig aroma geven. Die stijl is typisch voor Islay, maar ook elders wordt geturfde whisky gemaakt, zoals Benromach Peat Smoke en Glen Scotia Harbour Classic Peated.