Madeira wijn: verhit, gerijpt en bijna onverwoestbaar
Madeira wijn is een versterkte wijn van het gelijknamige eiland in de Atlantische Oceaan, dat bij Portugal hoort. Net als bij port wordt de gisting stilgelegd met neutrale druivenalcohol, zodat er meer of minder suiker in de wijn achterblijft. Daarna begint wat Madeira uniek maakt: de wijn wordt bewust blootgesteld aan warmte en zuurstof. Waar andere wijnen daar kapot aan gaan, wordt Madeira er juist complexer en duurzamer van.
Er zijn twee manieren om de wijn te verwarmen. Bij estufagem gaat jonge wijn in tanks die tot maximaal 55 °C worden verwarmd, minimaal 90 dagen lang. Bij canteiro rijpt de wijn jarenlang in vaten op warme zolders, alleen verwarmd door het klimaat van het eiland. Die langzame methode is voorbehouden aan de beste wijnen. Het resultaat is een oxidatieve stijl met tonen van karamel, gedroogd fruit, walnoot en sinaasappelschil, altijd gedragen door een strakke zuurgraad.
De druiven: van droog Sercial tot zoete Malvasia
Op het etiket staat vaak een druif, en die vertelt je meteen hoe zoet de wijn is. Sercial is de droogste, met hoge zuren en een zilte, citrusachtige stijl, zoals de Blandy's 5 years Sercial en de Barbeito 10 year Sercial Reserva Velha. Verdelho is halfdroog en wat ronder: denk aan de Blandy's 5 years Verdelho of de Justino's Colheita Verdelho 1997. Bual (ook Boal) is halfzoet, met noten en karamel, van de Blandy's 5 years Bual tot de Blandy's 30 years Bual. Malvasia, in het Engels Malmsey, is de zoetste en rijkste, bijvoorbeeld de Blandy's 15 years Malmsey en de Barbeito 10 year Malvasia Reserve.
De zeldzame Terrantez zit qua zoetheid tussen Verdelho en Bual; Blandy's Vintage Terrantez uit 1976, 1977 en 1978 laten zien hoe oud die wijnen kunnen worden. Ongeveer 85 procent van alle Madeira komt echter van de blauwe druif Tinta Negra, die in elke zoetheid wordt gemaakt. Probeer de Justino's Reserve Tinta Negra 5 Years, de Leacocks Colheita 2001 Tinta Negra of de Blandy's Duke Of Sussex Dry. Rainwater is een lichtere, halfdroge stijl, verkrijgbaar als Blandy's Rainwater, Barbeito 5 years Rainwater Reserve en Justino's Rainwater 10 Years Old.
Leeftijd en producenten
Blends dragen een leeftijdsaanduiding: 3 jaar voor de instapwijnen, 5 jaar (Reserve), 10 jaar, 15 jaar en daarboven 20 en 30 jaar, zoals de Justino's Moscadinha 20 Years old. Een Colheita komt uit één oogstjaar en rijpt minimaal vijf jaar op vat, zoals de Blandy's Colheita Sercial 2010 en Colheita Malmsey 2010. De top is Frasqueira of Vintage: één oogst, minstens twintig jaar gerijpt voordat de fles verkocht mag worden. Denk aan de Blandy's Vintage Sercial 1968 of de Vintage Bual 1920.
Blandy's werd in 1811 opgericht en is nog altijd in handen van dezelfde familie. Barbeito begon in 1946 en staat bekend om zijn precieze, frisse stijl. Justino's dateert uit 1870 en is een van de grootste huizen van het eiland. Zoek je iets zoets voor bij de kaas of het dessert, kijk dan ook bij onze dessertwijn.
Veelgestelde vragen over Madeira
Wat is Madeira wijn?
Madeira is een versterkte wijn van het eiland Madeira, die tijdens het rijpen wordt verwarmd en aan zuurstof wordt blootgesteld. Daardoor krijgt hij zijn typische smaak van karamel, noten en gedroogd fruit, van kurkdroog tot zeer zoet.
Wat is het verschil tussen Madeira en port?
Beide zijn versterkte Portugese wijnen, maar port komt uit de Douro en rijpt zonder verwarming, terwijl Madeira juist door warmte en oxidatie wordt gevormd. Madeira heeft bovendien meestal een hogere zuurgraad. Wie van oxidatieve stijlen houdt, vindt ook veel moois bij sherry.
Hoe lang blijft Madeira goed na openen?
Omdat Madeira al aan warmte en zuurstof gewend is, blijft een geopende fles maanden goed. Zet hem rechtop op een koele, donkere plek met de kurk erop.
Kun je Madeira gebruiken om mee te koken?
Ja, Madeira is de basis van de klassieke madeirasaus bij vlees en paddenstoelen. Een droge of halfdroge stijl zoals Rainwater of een jonge Tinta Negra werkt daar het best, de oudere wijnen bewaar je voor in het glas.