Frizzante is Italiaans voor licht parelend, en het woord staat voor een hele familie wijnen die zacht prikkelen in plaats van te schuimen. Denk aan een droge Lambrusco bij een plank salumi, een troebele col fondo Prosecco uit de heuvels rond Treviso of een frisse rosato met een fijne tinteling op de tong. Het zijn wijnen om jong en koel te drinken, en ze geven een maaltijd een frisheid die een stille wijn niet heeft.
Wat betekent frizzante, en wat is het verschil met spumante?
Het verschil zit in de druk. Volgens de Europese wijnwetgeving heeft een parelwijn, en dat is precies wat frizzante op een Italiaans etiket betekent, tussen 1 en 2,5 bar druk bij 20 °C. Een spumante heeft minstens 3 bar, en mousserende kwaliteitswijn met beschermde herkomst minstens 3,5 bar. Een frizzante heeft daardoor een fijnere, zachtere mousse die sneller wegebt in het glas, en hij heeft zelden een muselet nodig. Veel flessen worden gesloten met een gewone kurk die met touw is vastgebonden, de spago uit Veneto, of met een kroonkurk.
Er zijn twee hoofdwegen naar de belletjes. De meeste frizzante krijgt ze door een korte tweede gisting in een druktank, die wordt gestopt zolang de druk nog laag is. De oudere methode is rifermentazione in bottiglia: de wijn wordt gebotteld met wat suiker of druivenmost, gist na op de fles en wordt verkocht met de gistbezinking erin, vaak troebel en kurkdroog. Gianluca Bergianti van Terrevive bij Carpi werkt zo. Zijn Rosso Rifermentato heet No Autoclave, een knipoog naar de druktank die hij links laat liggen.
Lambrusco, Prosecco en col fondo: de klassieke frizzante-stijlen
Lambrusco frizzante uit Emilia
Lambrusco is de bekendste frizzante van allemaal, en de goede zijn droog, met donker bessenfruit en een verfrissend bittertje in de afdronk. Bergianti's rosato Perfranco komt van een oude lokale kloon van Lambrusco Salamino, en zijn Saint Vincent is een lichte rosato van Lambrusco di Sorbara die op de fles is nagegist. Corte Manzini's L'Acino is een droge Lambrusco Grasparossa di Castelvetro, donkerder en steviger in de tannine, en Lusvardi maakt zijn Senzafondo van biologisch geteelde Lambrusco. Ze komen allemaal uit Emilia-Romagna.
Prosecco frizzante en col fondo
Voordat tankgisting de norm werd, was Prosecco een licht parelende wijn die op de fles nagistte. De Prosecco di Treviso Frizzante van Marsuret met touwtjeskurk en de Cielo Prosecco Frizzante van Cielo e Terra tonen de lichte, frisse kant. Col fondo betekent "met de bodem", het gistdepot in de fles. De Prosecco Col Fondo van Case Paolin en de Livei van Paolo Zucchetto uit Valdobbiadene zijn ongefilterd, droog en fris, met groene appel en een gistig randje. De druk kan iets hoger liggen dan bij een klassieke frizzante, maar de stijl hoort bij dezelfde traditie uit Veneto.
Verder dan Lambrusco en Prosecco
Frizzante wordt in heel Italië gemaakt. De Pizzicanti Bianco Frizzante van Tenute Orestiadi is een blend van Grillo en Catarratto uit Sicilië, en de rosato J'Accuse van Fratelli Raguzzoni is een knisperende, roodfruitige frizzante uit Emilia.
Frizzante serveren: temperatuur en wat je erbij eet
Schenk frizzante goed gekoeld, rond 6 tot 8 °C voor wit en rosé en 10 tot 12 °C voor rode Lambrusco, en drink hem jong. Lambrusco is gemaakt voor de keuken van Emilia: mortadella, prosciutto, gnocco fritto, tortellini en belegen Parmigiano Reggiano. Witte en rosé frizzante werkt als aperitief en bij gefrituurde vis, pizza of een zomerse salade. Een troebele col fondo is heerlijk bij oesters en harde kaas. Zoek je meer bubbels, kijk dan bij onze mousserende wijn.
Veelgestelde vragen over frizzante
Wat is de betekenis van frizzante?
Frizzante is de Italiaanse term voor parelwijn met tussen 1 en 2,5 bar druk. Hij parelt zacht, terwijl spumante volledig mousserend is.
Is Prosecco frizzante of spumante?
Allebei bestaan. De meeste Prosecco is tegenwoordig spumante, maar Prosecco frizzante is een erkende stijl, vaak met een touwtjeskurk, en col fondo is de traditionele versie die op de fles is nagegist.
Is frizzante droog of zoet?
Het kan allebei, en het etiket vertelt het je: secco betekent droog, amabile halfzoet en dolce zoet. Lambrusco secco, col fondo Prosecco en de meeste rosato frizzante zijn droog, met frisse zuren.