Brandy is gedistilleerde wijn, en het woord zelf komt uit het Nederlands. Het Engelse brandy is een verkorting van brandewijn, dat teruggaat op "gebrande wijn": wijn die door distillatie is "gebrand". In deze collectie vind je wijnbrandy uit Spanje, Frankrijk, Italië en Zuid-Afrika, naast heldere fruitbrandy's en eau-de-vie van kers, peer, pruim en abrikoos.
Wat is brandy en hoe wordt het gemaakt?
Brandy ontstaat door wijn te distilleren. Het resultaat ligt meestal tussen 35 en 60 procent alcohol. Na de distillatie rijpt wijnbrandy in eikenhouten vaten, waar hij kleur en aroma's van het hout opneemt. In ruimere zin valt ook distillaat van de persresten van druiven onder brandy, zoals de Trester van Stodden, gestookt uit Spätburgunder van de Ahr.
Fruitbrandy wordt niet van druiven gemaakt, maar van gegiste vruchten. Die distillaten zijn vaak kleurloos en ongerijpt, en heten in het Frans eau-de-vie, "levenswater". Domaine Jean Becker uit de Elzas maakt Kirsch, Quetsch en Poire William, Reisetbauer stookt onder meer Marille (abrikoos), Weichsel (zure kers) en de Birnenbrand Gute Luise, en van Maison Gelas komt Vieilles Prunes. Ook calvados, de appelbrandy uit Normandië, hoort in deze familie, met hier Château du Breuil.
Cognac, Brandy de Jerez en andere wijnbrandy
De bekendste wijnbrandy komt uit Frankrijk. Cognac wordt grotendeels van Ugni blanc gemaakt, twee keer gedistilleerd in koperen pot stills en minstens twee jaar op Frans eiken gerijpt. Uit die streek staan hier Rémy Martin XO Excellence en Pierre Ferrand Ambré. Armagnac wordt meestal één keer gedistilleerd in een doorlopende koperen kolom en rijpt eveneens op eiken.
In Spanje is Brandy de Jerez een beschermde herkomstbenaming. Hij rijpt uitsluitend in Jerez de la Frontera, El Puerto de Santa María en Sanlúcar de Barrameda, in een solera van Amerikaans eiken vaten van 500 liter waarin eerder sherry lag. Daar komt de categorie-indeling vandaan: Solera (gemiddeld minstens zes maanden), Solera Reserva (één jaar) en Solera Gran Reserva (drie jaar). Bodegas Tradición, Barbadillo en Álvaro Domecq met Duque de Veragua vertegenwoordigen die stijl hier. Aardig detail: het laaggradige wijndistillaat dat minstens de helft van elke Brandy de Jerez uitmaakt, heet holandas, naar Holland, ooit de belangrijkste afzetmarkt.
Verder vind je Kaapzicht Brandy 20 year uit Zuid-Afrika, de Italiaanse Crude XO Acquavite di Vino, de Grüner Veltliner Brandy van Reisetbauer en Falster Brandy uit Denemarken.
VS, VSOP en XO: leeftijdsaanduidingen op brandy
De bekende afkortingen geven de leeftijd van de jongste brandy in de blend. Voor cognac betekent VS minstens twee jaar, VSOP minstens vier jaar en XO minstens tien jaar op vat. Spaanse brandy gebruikt de soleracategorieën hierboven, en veel eaux-de-vie dragen helemaal geen leeftijd omdat ze juist jong en helder gebotteld worden voor de zuivere smaak van het fruit.
Brandy drinken en serveren
Gerijpte wijnbrandy schenk je traditioneel puur, op kamertemperatuur, uit een cognacglas, als digestief na het eten. Heldere fruitbrandy drink je juist gekoeld. Wie gerijpte sterke drank verkent, kan brandy goed naast een oude whisky proeven: het verschil tussen druif en graan is direct te ruiken.
Veelgestelde vragen over brandy
Wat is brandy precies?
Brandy is een sterke drank die wordt gemaakt door wijn te distilleren. In bredere zin vallen ook distillaten van druivenpulp en van ander gegist fruit, zoals kers, peer, pruim of appel, onder brandy.
Wat is het verschil tussen brandy en cognac?
Cognac is brandy, maar niet elke brandy is cognac. Cognac is een beschermde Franse herkomstbenaming, wordt twee keer in pot stills gedistilleerd en rijpt minstens twee jaar op Frans eiken. Brandy is de overkoepelende categorie.
Is brandewijn hetzelfde als brandy?
Het woord wel, de drank meestal niet meer. Brandy dankt zijn naam aan het Nederlandse brandewijn, maar de Nederlandse brandewijn van nu wordt doorgaans gemaakt van neutrale alcohol met suiker en kruidenextracten, en dient vaak als basis voor inmaak, zoals boerenjongens. Brandy wordt gedistilleerd uit wijn of fruit.
Wat betekent eau-de-vie?
Eau-de-vie betekent letterlijk "levenswater" en is de Franse naam voor heldere fruitbrandy, gestookt uit gegiste vruchten zoals kersen (kirsch), peren (poire William) of pruimen (quetsch).